جنگ آب در راه است؟

تیم تحریریه پاکزی | چهارشنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۸

۴ دقیقه مطالعه

پنجاه سال پیش، زمانی که جمعیت در این سیاره کمتر از نیم جمعیت کنونی آن بود، درک مشترک می گفت که آب یک منبع بی‌نهایت است. مردم مانند امروز ثروتمند نبودند، کمتر کالری مصرف می‌کردند و گوشت کمتری می‌خوردند، بنابراین آب کمتری برای تولید مواد غذایی نیاز بود. آنها به یک سوم حجم آبی که ما در حال حاضر از رودخانه برداشت می‌کنیم نیاز داشتند. امروز، رقابت برای منابع آب بسیار شدید تر است. دلیل این است که در حال حاضر بیش از هفت میلیارد نفر بر روی زمین وجود دارند، مصرف گوشت و سبزیجات و آب در حال زیاد شدن است و رقابت برای آب در بخشهای صنعتی، شهری و سوخت‌های زیستی بیشتر شده است.

اما در ایران، طبق پیش بینی‌ها در سال ۱۴۰۰ سرانه آب به کمتر از ۱۴۰۰ مترمکعب برای هر فرد در سال خواهد رسید و این به معنی ورود به بحران آبی است. طبق آمارهای رسمی و به اعتقاد کارشناسان، ایران درآستانه بحران آب به سر می برد و طی سال‌های آینده تامین آب به یکی از بزرگ ترین چالش‌های کشور دربسیاری از استان‌ها، شهرها و مناطق تبدیل خواهد شد. ایران ازنظرجغرافیایی دربخش نیمه خشک و خشک جهان قرارگرفته، میانگین بارش درایران حدود ۲۵۰ میلیمتراست درحالی که میانگین جهانی حدود ۸۵۰ میلیمتر است که بیش ازسه برابر میزان بارش در ایران است.

با افزایش مصرف روز افزون آب شیرین، منابع آن با سرعت هر چه بیشتر رو به اتمام است. این روز ها بحث صرفه جویی در مصرف آب در ایران هم شدت گرفته و حتی کار به شایعاتی همچون "تهران تنها تا 20 روز آینده آب دارد" رسیده است. اما این بحث تا چه حد می تواند جدی باشد؟ کمبود آب باعث بروز چه مشکلاتی خواهد شد؟ آیا تنها تشنگی، تغذیه و بهداشت مشکلات نسل آینده هستند یا این موضوع می تواند تبعاتی مانند جنگ نیز داشته باشد؟

ایران یکی از کشور‌های کم آب با اقلیم خشک یا نسبتاً خشک است که بنا به روایاتی در آینده‌ی نه چندان دور، به علت برخی کاستی‌ها و سوء مدیریت‌ها که بنا به برخی روایت‌ها از سال 42 جریان دارد دچار بحرانی با عنوان «بحران آب» خواهد شد که تاثیر آن دوره‌ای نبوده و بلکه به عبارت بهتر تغییر اقلیم خواهد بود. تا چه اندازه این روایات واقعیت دارند و تا چه اندازه خرافه‌اند؟

 

ایران کشوری است که در آن 75٪ بارش‌ها زمانی اتفاق می‌افتد که نیازی به آن نداریم و یا اصطلاحاً زمان پیک بارش با پیک مصرف متفاوت است و همچنین 75٪ بارش‌ها بر روی 25٪ سطحش می‌بارد. اگر ما قبول کرده‌ایم که در یک چنین شرایط جغرافیایی زندگی کنیم، پس قطعاً و یقیناً به سد نیاز داریم تا بتوانیم از این آب‌ها استفاده کنیم. ولی این که سد کجا ساخته می‌شود؟ چرا ساخته می‌شود؟ به چه تعداد و با چه نوعی از طراحی ساخته می‌شود بحث دیگریست. همین مشکلات باعث به وجود آمدن برخی قضاوت‌های احساسی همچون «لابی سدسازی» و امثالهم شده است. سدسازی، انتقال آب، کندن چاه و شیرین کردن آب همگی خوب هستند ولی مواقعی که استاندارد‌ها را رعایت نمی‌کنیم، باعث بروز مشکلات در اکوسیستم می‌گردند.

در رسانه‌ها گفته می‌شود که ما مشکل آب نداریم، بلکه مشکل سوء مدیریت داریم اما تعریف دقیق سوء مدیریت چیست؟ متاسفانه ما درک درستی از این ماجرا نداریم. به علاوه، باید اضافه کرد که تنها سوء مدیریت باعث بروز مشکلات نشده، بلکه عطش توسعه هم باعث و بانیِ بسیاری از مشکلات آبی کشور بوده و اساساً ریشه‌ی این موضوع به دوران قبل از انقلاب باز می‌گردد.

نکته‌ی دیگری هم که وجود دارد این است که ما به چنین فجایعی در حوزه آب نیاز داریم. هلند نیز همین مشکل را با سیل و ژاپن هم همین مشکل را با زلزله داشت؛ واکنش آنها به این مشکلات از چه جنسی بود؟ واقعیت آن است که ما به چنین فجایعی نظر ارومیه، زاینده رود، جازوموریان، حوزالعظیم و... نیاز داشته و داریم تا تغییر رفتار بدهیم و کارایی سیستم را بالاتر ببریم.

همچنین این نکته که با تلفیق چند سازمان یا وزارت خانه مشکل ما حل می‌شود، توهمی بیش نیست! مشکل اساسی در مکتب فکری ماست. این نکته هم که همه‌ی گناه‌ها را گردن مسئولین بیندازیم، مشکلی از ما حل نمی‌کند.

چنین سیستم‌هایی به شدت پیچیده و پر از پویایی و عدم قطعیت هستند و هر چه بیشتر در مورد آنها مطالعه می‌کنیم، بیشتر به جهل خود آگاه می‌شویم. به همین علت نیز صرفاً با پرداختن به یک راهکار نمی‌توانیم کل مشکل را ریشه کن کنیم و باید راهکارهای مختلف به صورت موازی با یکدیگر اجرا شوند.

تیم تحریریه پاکزی | چهارشنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۸

نظرات

هنوز هیچ دیدگاهی برای این مطلب ارسال نشده است.

ارسال نظر

پاکزی را در شبکه های اجتماعی:
لینک فیسبوک پاکزی
لینک لینکدین پاکزی
لینک اینستاگرام پاکزی
لینک تلگرام پاکزی
لینک توییتر پاکزی

کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به شرکت اکسون ویژن سیستم میباشد.