محیط زیست مهمترین دغدغه جوامع بشری

تیم تحریریه پاکزی ۱۳۹۷/۶/۱۳

۱۱ دقیقه مطالعه

محیط زیست:

در حدود پنج میلیارد سال قبل، بعد از انفجار بزرگی که اتفاق افتاد، کره ای آتشین به نام زمین به وجود اومد و بیش از یک میلیارد سال هم طول کشید که گازهای درونی این کره آتشین سرد بشن و با به وجود اومدن اولین گونه های تک سلولی، نشونه های حیات و محیط زیست برزمین ظاهر بشه.

کم کم انواع متنوع گیاهان، نباتات، حشرات، سخت پوستان، ماهی ها، خزندگان، پرندگان و... در زیستگاه های مختلف پراکنده شدن و با توجه به تعادلی که در شرایط زیستی خودشون به وجود آوردن، دامن طبیعت رو به محیطی امن برای زندگی تبدیل کردن؛ البته که بعضی وقت ها گونه ای این توازن رو به هم می زد و نه تنها بخشی از محیط زیست و گونه های موجود در اون رونابود می کرد، بلکه خودش هم از بین می رفت.

از این بین دایناسورها شناخته شده ترین موجوادتی بودن که این تعادل رو بر هم زدن و خودشن هم منقرض شدن.

انسان روی زمین:

و اما آدمیزاد... انسان در طول حضور کوتاهش در طبیعت، با رفتار سودجویانه و البته ناآگاهانه اش، جهان و موجوداتش رو تحت فشار شدیدی قرار داده. نامساعد بودن محیط زیست، آلوده شدن رودخونه ها، دریاچه ها، آب های زیرزمینی، کم شدن جنگل ها و مراتع و از همه بدتر آلودگی هوا، باعث شده که گونه های جانوری و گیاهی و بقیه موجودات زنده روز به روز کمتر بشن و همه ی این ها زاده ی رویاهای توسعه و پیشرفت انسان روی کره ی زمینه.

این روزها کارشناسان محیط زیست، بر این باورن که بشر بزرگ ترین عامل تخریب محیط زیست به شمار میره و دلیل اصلی اون هم سبک زندگی و الگوی مصرف نادرستشه. برای درک بهتر از خسارات انسان بر طبیعت به خصوص در دو قرن گذشته، بهتره که مروری بر این تخریب ها داشته باشیم:

  • چه بلایی داریم سر هوا میاریم؟!

محیط زیست

آلودگی هوا از مهم ترین معضلات زیست محیطیه که با اکثر فعالیت های ما رابطه ی مستقیم داره؛ فعالیت هایی مثل حمل ونقل، نیروگاه ها، کارخونه ها، انواع صنایع سنگین، فعالیت های کشاورزی، غذا پختن، گرم کردن خونه ها یا حتی تنفس انسان ها و انتقال دی اکسید کربن به فضا، همه و همه باعث آلودگی محیط زیست می شن.

با پیشرفت های بشر به خصوص در عرصه ی صنعتی، توازن بین گازهای موجود در هوا بهم می خوره و اضافه شدن گازهای سمی و آلوده، صدمات جبران ناپذیری رو بر هوا وارد می کنه. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی، فقط در اروپا افزایش بیش از حد گوگرد در روز، سالیانه باعث مرگ شش تا سیزده هزار نفر از اشخاص بالای ۶۵ سال و ایجاد ناراحتی های حاد تنفسی برای ۸۹ تا ۲۰۳ هزار نفر می شه.

طبق این گزارش افزایش بیش از حد اکسیدهای ازت، سالانه ۵۸ تا ۹۹ هزار نفر به تعداد کودکان مبتلا به ناراحتی های دستگاه تنفسی اضافه می شه و سالیانه شصت میلیون نفر دچار ضعف عملکرد دستگاه تنفسی می شن. از موارد دیگه ای که بر هم خوردن توازن گازهای موجود در هوا، به دنبال داره، می تونیم به دو خطر عمده ی اثرات گلخانه ای و تخریب لایه اوزون برای محیط زیست اشاره کنیم؛

  • اثرات گلخانه ای:

در جو اطراف کره زمین گازهای متنوعی وجود داره که از این بین ازت و اکسیژن تقریبا تمام آنچه که ما بهش هوا می گیم رو تشکیل می دن. البته که گازهای دیگه ای هم در هوا وجود داره ولی با حجم خیلی خیلی کم. کره زمین مرتبا به وسیله ی اشعه ی خوشید گرم می شه و قطعا از زمین هم اشعه ی حرارتی به هوا برمی گرده.

از میلیون ها سال پیش بین گرمای ناشی از تابش خورشید و انعکاس اون از زمین تعادل مناسبی وجود داشته و باعث می شد گرمای متوسط کره زمین، روی پونزده درجه بمونه و اگه محافظت گازهای طبیعی اطراف اون نبود، درجه ی متوسط کره زمین به منفی هجده می رسید که در این صورت زندگی در این محیط زیست روی کره زمین وجود نداشت.

حالا تصور کنید اگه در اثر آلودگی هوا و به ویژه آلودگی های صنعتی ناشی از سوخت های فسیلی و... غلظت گازها به بیش از حد طبیعیش برسه، حرارت بین زمین و این گازها در جو زندانی می شه که نتیجه ی اون گرم شدن هوای زمینه و این فرآیند تأثیر نامطلوبی بر همه موجودات اعم از انسان، حیوان و گیاه خواهد داشت.

در حال حاضر ۵.۲۵ میلیارد تن دی اکسید کربن در هوا موجوده که طبق نظر کارشناسان تا سال این میزان به ۷۳ میلیارد تن می رسه! و قطعا دمای هوا ۵ الی ۶ درجه گرم تر می شه؛ ازجمله تأثیرات مخرب گازهای گلخانه ای گرم شدن بیش از حد هوا، بالارفتن سطح آب اقیانوس ها، گرم شدن آب دریاها، تغییر در نظام آب و هوایی، خشکی زمین، بیابان زایی، کاهش آب و در نهایت نابودی انسان ها ست.

  • سوراخ شدن لایه اوزون:

اوزون تنها گاز موجود در هواست که از رسیدن اشعه ی ماورای بنفش خورشید به زمین جلوگیری می کنه. این لایه که قطری حدود سه میلی متر داره مثل یه ابر رقیق تشعشات خورشید به خصوص اشعه خطرناک فرابنفش رو به خودش جذب می کنه.

افزایش اشعه ماورای بنفش باعث افزایش سرطان پوست، آب مروارید چشم، سرکوبی سیستم ایمنی بدن و همین طور کاهش محصولات کشاورزی، مرگ موجودات دریایی، لطمه دیدن مواد پلاستیکی و... می شه.

کارشناسان علت اصلی این فاجعه رو استفاده بیش از حد از ترکیبات شیمیایی گاز فریون که بیشتر در فریزر، یخچال، تلمبه های حرارتی و دستگاه های تهویه مورد استفاده قرار می گیرن، می دونن. متأسفانه این گازها در حال حاضر سرسختانه و بی سروصدا مشغول نابودی لایه اوزون هستن. بدون شک بازنده ی اصلی این بازی فرزندهای ما هستن و قطعا از حماقت اجدادشون شگفت زده خواهند شد.

    • زمین رو به نابودی:

    از ابتدای حضور انسان بر زمین تا انقلاب صنعتی، تغییرات به قدر آروم و کند پیش می رفت که گیاهان و جانوران فرصت داشتند خودشون رو با این تغییرات محیط زیست وفق بدن اما بعد از انقلاب صنعتی، هجوم به طبیعت با سرعتی سرسام آور به جلو می رفت؛ جنگل ها آسیب دیدن، زمین های کشاورزی نابود شدن و با رشد عجیب شهرها و مناطق صنعتی، طبیعت به سرعت به سمت نابودی پیش رفت.

    فاجعه جایی مشخص میشه که انجمن جانورشناسی لندن گزارشی رو ارائه کرده مبنی بر اینکه: هرسال حدود یک درصد از جمعیت گونه های جانوری به طور کل نابود می شن! تا جایی که براساس گزارش انجمن جانورشناسی لندن هر سال حدود یک درصد از جمعیت گونه های جانوری از بین می رن.

    اگر برای آینده بیابون هایی بی نهایت رو برای طبیعت تصور کنیم، اصلا چیز دور از ذهنی نیست. بهتره در مورد تخریب هایی که به واسطه ی پیشرفت و توسعه روی کره ی زمین به وجود اومدن، بیشتر بدونیم و در موردش اطلاعات کسب کنیم؛

محیط زیست

  • تخریب خاک:

در سال های اخیر با گسترش پالایشگاه ها، صنایع تولید نفت و گاز، کودهای نامناسب شیمیایی و... آلودگی خاک و به دنبال اون آب های زیرزمینی به شدت رو به افزایش رفتن. این آلودگی ها بسیار سمی هستن و برخی از اون ها از جمله مواد آلی مثل بنزین، پنتان، هگزن و... به آسونی تجزیه نمی شن و با حبس در لایه های مختلف خاک، منابع طولانی مدت آلودگی رو ایجاد می کنن که اثرات فاجعه باری روی زمین داره.

بر طبق تحقیقات به عمل اومده، سالانه با پدیده بیابان زایی شش میلیون هکتار از اراضی کشاورزی در سراسر جهان به بیابان هایی برگشت ناپذیر تبدیل می شن. یعنی هر سال چیزی حدود دو برابر مساحت کشور بلژیک از دست می ره، بدون این که عملا امیدی برای بازیافتش وجود داشته باشه و این بی اندازه دردناکه.

علاوه بر اون هر سال حدود بیست هکتار زمین هم اونقدر فقیر می شن که دیگه قابل کشت یا چرا نیستن. بی شک نبود خاک مناسب به عنوان یکی از مهم ترین نیازهای بشر برای بقا، نه تنها آینده ی توسعه کشورها بلکه آینده ی خود انسان رو هم با مشکل روبرو خواهد کرد.

  • تخریب جنگل ها:

جنگل ها با تبدیل شدن به زمین های زراعی و دامپروری، بهره برداری گسترده از چوب درخت ها، جاده سازی، شهرسازی و... به سرعت دارن رو به نابودی می رن و با وجود نقش بسیار مهمی که در طبیعت دارن، نابودی اون ها خسارات جبران ناپذیری رو برای محیط زیست و زمین به وجود میاره.

از جمله فرسایش خاک، آلودگی هوا، عدم تصفیه هوا، وقوع سیلاب و طوفان ها و... به طوری که براساس آمار، سالانه ۱۳ میلیون هکتار جنگل در سراسر جهان نابود می شه و هنوز راهی برای مقابله با اون حتی در کشورهای پیشرفته هم صورت نگرفته.

  • دفع پسماندهای پرخطر:

از مشکلات دیگه ای که در مسائل زیست محیطی وجود داره، دفع پسماندهای مواد زاید و خطرناکه. این ضایعات شامل مواد سمی، مواد اشتعال زا، منفجر شونده، سرطان زا و مواد هسته ای هستن.

بر طبق برآورد سازمان غیردولتی صلح سبز، هر تن زباله در حدود ۴۰۰ مترمکعب گاز گلخانه ای متصاعد می کنه و از هرتن زباله ۴۰۰ تا ۶۰۰ لیتر شیرآبه خارج می شه که برای محیط زیست خیلی مضره.

همچنین طبق نظر کارشناسان در هر گرم خاکروبه بین ۵۰ هزار تا ۱۰ میلیون باکتری مختلف وجود داره که هر کدوم ناقل نوعی بیماری در طبیعت هستن. این آمارها انسان رو شگفت زده می کنه ولی همچنان در حال ادامه دادن تخریب های خودشه.

  • تاثیر تخریب محیط زیست بر آب:

آب مایه حیات است. حتما همه این جمله رو بارها شنیدیم. به طورکلی ۴۰ هزار کیلومتر مکعب آب روی کره ی زمین در گردشه. این مقدار آب کم نیست ولی همونطور که می دونیم بسیاری از کشورهای جهان به علت آلودگی یا مصرف نادرست، دچار کم آبی هستن.

در آخرین برآورد سازمان ملل تا اواسط قرن ۲۱، هفتاد درصد جمعیت کل دنیا یعنی ۷ میلیارد نفر با کمبود آب شیرین مواجه می شن و در صورت اجرایی نشدن تدابیر لازم، در طول ۲۰ سال آینده، آب قابل مصرف برای هر انسان در جهان، به دوسوم سطح کنونی می رسه.

این آمار تکان دهنده ست اما با وجود اعلام این گزارش، هنوز در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، بخش های انرژی و صنایع تبدیلی، عمدتا آب را به عنوان ماده ی اولیه و اصلی مصرف می کنن و نه تنها روز به روز میزان برداشت آب از رودخونه ها، دریاچه ها، نهرها و... افزایش پیدا می کنه و باعث کم آبی بیشتر می شه، بلکه آب های مورد بهره برداری این صنایع رو مجدداً در همون رودخونه ها و دریاچه ها تخلیه می کنن و باقی مونده ی اون آب ها رو هم آلوده می کنن.

اهمیت این موضوع اونقدر زیاده که اکثر محققین بر این باورن که علت اصلی بسیاری از مناقشات بین المللی در قرن ۲۱ آب خواهد بود که البته به هیچ وجه دور از ذهن نیست.

  • افزایش جمعیت:

سال ها جمعیت کره زمین تقریبا ثابت بود؛ چرا که رشد جمعیت توسط عوامل بیولوژیکی تعیین می شد به این صورت که تولیدمثل زیاد با مرگ و میر فراوان جبران می شد؛ اما به تدریج جهان شاهد رشد سریع جمعیت شد و قطعا رشد جمعیت نیاز به منابع غذایی فراوانی دارد و انسان جهت رفع این نیاز اساسی خود مجبور شد تا از منابع موجود در کره زمین حداکثر استفاده را بنماید.

به نحوی که براساس آمار و ارقام انجمن جانورشناسی لندن در گزارش راهنمای کره، جانداران از سال ۱۹۷۰ تا همین امروز، بین ۲۵ درصد از جمعیت گونه هایی که در خشکی زندگی می کنن و ۲۸ درصد از جمعیت جانداران دریایی، نابود شده اند.

  • شهرنشینی:

مهم ترین پدیده ای که قرن ما را از سایر اعصار متمایز می کنه اینه که برای نخستین بار در تاریخ بشریت تعداد شهرنشینان و روستائیان برابر شد. در سال ۱۸۰۰ میلادی فقط ۳ درصد از کل جمعیت جهان در شهرها زندگی می کردن.

از سال ۱۹۰۰ تا ۱۹۷۵ تعداد شهرهایی که بیش از یک میلیون نفر جمعیت داشتن به ۱۰ برابر و تعداد شهرهای ۵ میلیون نفری به ۲۰ برابر رسید و در سال ۲۰۰۰ تعداد ساکنین شهرها و روستاها برابر شد. براساس برآوردها تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۶۰ درصد از جمعیت جهان در مناطق شهری زندگی خواهند کرد.

آیا راه نجاتی مونده؟!

شاید فکر کنیم این وظیفه فعالان محیط‌ زیست هست که اکوسیستم رو حفظ کنن اما نمی‌تونیم به این بهونه از زیر بار مسئولیت شونه خالی کنیم. این وظیفه همه ی ماست که جلوی تخریب زمین و طبیعت رو بگیریم. ما که ساکنین این کره خاکی هستیم و بود و نبودمون در گرو حفاظت از زمینه. پس لازمه که هر چه سریع تر اقداماتی برای جلوگیری از نابودی این خونه ی زیبا و امن انجام بدیم.

اگه همه دست به دست هم بدیم و هرکس از خودش و اطرافیانش شروع کنه، می تونیم تغییرات اساسی ایجاد کنیم و شاید ظرف چند سال آینده شاهد کاهش این همه ویرانی باشیم. پس همین حالا حفاظت از محیط زیست رو شروع کنیم. سامانه جمع آوری پسماندهای خشک پاکزی در این راه با ما همراهه!

پاکزی

تیم تحریریه پاکزی ۱۳۹۷/۶/۱۳

پاکزی را در شبکه های اجتماعی:
لینک فیسبوک پاکزی
لینک لینکدین پاکزی
لینک اینستاگرام پاکزی
لینک تلگرام پاکزی
لینک توییتر پاکزی

کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به شرکت اکسون ویژن سیستم میباشد.