شگفتی های تفکیک زباله و بازیافت در ژاپن

تیم تحریریه پاکزی ۱۳۹۷/۷/۵

۱۱ دقیقه مطالعه

بازیافت در ژاپن

تفکیک زباله و بازیافت در ژاپن:

تصور کنید تازه به ژاپن مهاجرت کردید؛ یه ساندویچ و نوشابه خریدید و در پارک نوش جان کردید؛ حالا یه بطری نوشابه و کاغذ ساندویچ و پلاستیک مونده رو دستتون و با وجود این که همه جا تمیزه، توی تمام پارک هیچ سطل آشغالی وجود نداره؛ حتی یک ته سیگار هم روی زمین دیده نمی شه؛ چیزی هم در مورد قوانین بازیافت در ژاپن نمی دونید؛ آشغال به دست می خواید وارد یه مغازه بشید که می بینید جلوی شیشه مغازه چندتا سطل وجود داره و روی هر سطل هم نوشته ای برای تفکیک؛ آشغال ها رو به تفکیک دور میندازید.

قوانین شهرداری:

حالا چند وقت گذشته و خونه ای واسه خودتون دست و پا کردید؛ به محض ورود، صاحب خونه شما رو به شهرداری می فرسته و اون جا نقشه ی منطقه به همراه روز و ساعت جمع آوری زباله ها رو بهتون می دن. پشت نقشه، جدول بزرگی از مواد دورریز کشیده شده و زمان دور ریختن هر چیزی مشخص!

مسئول شهرداری براتون توضیح می ده که فقط رعایت روز و زمان کافی نیست؛ اگر اسباب کشی داشته باشید یا بخواید وسایل خونه رو دور بریزید باید به شهرداری برید و مالیات دورریزهاتون رو پرداخت کنید؛ به اصطلاح کوپن دور ریز براشون بخرید و روی وسایل بچسبونید و در صورت عدم رعایت قوانین هم جریمه پرداخت کنید؛ بازیافت در ژاپن بی نهایت جدیه!

روز نظافت دانشگاه:

امروز روز نظافت دانشگاهه. از یک ماه قبل در تقویم این روز رو علامت گذاشتن و از همه خواستن که برای نظافت به دانشگاه بیان. در این روز استاد و دانشجو با هم برابرن و ارشد گروه آموزشی، موظفه تا وسایل شست و شو رو برای هر اتاق تهیه کنه. وظایف روی کاغذی نوشته شده و به قید قرعه بین اعضای گروه پخش می شه.

برپا داشتن این رسم قدیمی باعث می شه تا هرکس مراقب باشه که کمتر مکان کار خودش رو کثیف کنه! در پایان روز هم اعضای دانشگاه مثل کارگرهای روزمزد که منتظر نشون دادن نتیجه کار خودشون هستن، در نزدیکی اتاق می ایستن و با لبخند جشن پایان شست و شوی گروهی رو اعلام می کنن. به نظر می آد ژاپنی ها نظافت رو مثل کشورشون دوست دارن.

رفتگرهای بیکار!

در خیابون های ژاپن به ندرت رفتگری می بینید که در حال تمیز کردن خیابون باشه. نظافت خیابون و زیباسازی بر عهده شهروندانه و هر فردی موظفه خیابان رو به روی محل کسبش رو تمیز نگه داره. براساس قانون نانوشته ای، ژاپنی ها رو به روی منزل یا محل کارشون گلدون های مختلفی می گذارن تا به سبزترشدن فضای شهری کمک کنن.

در شرکت های بزرگ نظافت محل کار با کارمندانه و همه اعضای شرکت یک روز از سال رو به نظافت و تمیزکردن محل کار خودشون اختصاص می دن. در مراکز آموزشی مثل مدارس هم دانش آموزان براساس یک جدول زمانبندی شده، کلاس ها و مدرسه رو تمیز می کنن.

وظایف شهروندی:

 مسئله تفکیک زباله و بازیافت در ژاپن بسیار جدی و بخشی از وظایف شهروندیه. هر ژاپنی از بچگی یاد می گیره بهترین راه برای فهمیدن قوانین پیچیده دور ریز در ژاپن، کمتر تولید کردن زباله ست. البته قوانین دور ریز از شهری به شهر دیگه و از منطقه ای به منطقه دیگه متفاوته. در بعضی مناطق کیسه های تفکیک زباله با رنگ های متفاوت مشخص می شن و در بعضی دیگر حتی پاکت مواد غذایی باید شسته و جدا از دورریز مواد خوراکی بسته بندی بشن. در برخی شهرها هر روز آشغال رو می تونید دور بریزید اما در برخی، فقط در روزهای خاص و حتی برخی زباله ها فقط یک روز در ماه یا در سال جمع آوری می شن.

قوانین امروزی بازیافت در ژاپن در دهه 60 میلادی وضع شد. اون زمان دولت با در نظر گرفتن افزایش جمعیت و نداشتن زمین کافی برای دفع زباله، تصمیم گرفت با پایه گذاری قوانین ملی زباله و احداث کارخونه های بزرگ بازیافت، از دفن شدن ژاپن زیر انبوهی زباله در سال های بعد جلوگیری کنه. براساس آمار اطلس زباله، هر ژاپنی در سال 356.2 کیلوگرم زباله تولید می کنه که در مجموع 45360000 تن زباله سالانه در ژاپن تولید می شه.

این رقم ژاپن رو در فهرست زباله سازترین کشورهای دنیا در رده هشتم قرار داده؛ با این حال ژاپن یکی از کشورهای پیشرو در تبدیل دورریز به مواد بازیافتیه. برای مثال در ژاپن از بطری های پلاستیکی، بطری های جدید می سازن یا از آشغال، برق و انرژی حرارتی تولید می کنن.

جنبش جهانی مینیمالیسم!

در بین شلوغی بازار مصرف و تلاش برای تمیز کردن هرچه بیشتر زندگی، گروهی از شهروندان ژاپنی، با پیروی از جنبش جهانی مینیمالیسم، زیبایی و نظافت رو در کوچک کردن محیط زندگی و کمتر مصرف کردن می دونن. طرفداران این جنبش در خونه هایی کوچک با حداقل امکانات زندگی می کنن. به اعتقاد اون ها هرچی وسایل زندگی کمتر باشه، زباله کمتری تولید می شه و در نتیجه محیط زندگی ساده تر می شه و سادگی، زیبایی و تمیزی رو به همراه داره.

زباله کسب و کار منه!

جمع آوری لاستیک ها، انواع شیشه و مواد غیرقابل تجدید فعالیت می کنن و برخی دیگر زباله های قابل بازیافت رو جمع آوری می کنن؛ این افراد با جمع آوری انواع زباله های تجدیدپذیر (اعم از ظروف، بسته بندی ها و. . .) نقشی مهم در گردش چرخه بازیافت در ژاپن ایفا می کنن. مقام های دولتی ژاپن بر حسب وزن، حجم و اندازه زباله های تجدید ناپذیر، مبالغی رو پرداخت می کنن. نکته جالب اینکه تمامی هزینه های خرید مواد پلاستیکی و شیشه ها از صندوق مالیات شهروندان کسر می شه. در واقع شهروندان با پرداخت مالیات به عضوی مؤثر در سیستم بازیافت در ژاپن تبدیل می شن.

کمپین برچسب قرمز:

سال هاست که مردم ژاپن کمپینی هوشیارانه و مدبرانه رو تشکیل دادن که «کمپین برچسب قرمز» نام داره. این کمپین در تلاشه برای افراد مختلف از پیر تا جوان فرهنگ سازی کنه؛ محور این فرهنگ سازی، به استفاده از برچسب قرمز روی کالاها و محصولاتی مرتبطه که قابلیت اشتعال دارن. در واقع این بسیار مهمه که شهروندان در هنگام انداختن زباله هاشون در سطل های تفکیک، علاوه بر جدا کردن زباله ها به انواع مختلف، قابلیت اشتعال این زباله ها رو هم مشخص کنن. همین طور که می بینید بازیافت در ژاپن دغدغه تمام مردمه!

جالبه اینجا دو نمونه از اقدامات عجیب و با ارزش ژاپنی ها در عرصه بازیافت رو براتون شرح بدیم:

  • ساخت مدال های المپیک 2020 از زباله:

حدود دو سال تا المپیک تابستانی 2020 در توکیوی ژاپن باقی مونده و دولت این کشور از تمام مردم درخواست کرده تا با اهدای رایگان گوشی ها و وسایل الکتریکی قدیمی شون، در ساخت مدال  هایی که در این رویداد بزرگ ورزشی به قهرمانان اهدا می شه، شریک باشن! هدف از این بازیافت در ژاپن، تولید 5هزار مداله! یکی از مشارکت کنندگان در این طرح می گه: «چیزی از خونه ام تبدیل به بخشی از مدال ها می شه. به عنوان یکی از ساکنان توکیو، این کار منو برای مسابقات المپیک خیلی هیجان زده می کنه و برای اولین بار در عمرم به تماشاش می رم».

مسئولان این کشور امیدوارن که بتونن ۴۰ کیلو طلا و ۶ تن نقره و برنز جمع آوری کنن. یوریکو کویکه، فرماندار توکیو می گه: «ما این طرح رو با هدف ترویج پایداری محیط زیست و همین طور افزایش حس مشارکت در مسابقات ۲۰۲۰ برپا کردیم. واقعا هیجان انگیزه که تلفن های همراه شما، تبدیل به مدال های المپیک و پارالمپیک می شه».

گفته می شه هزینه برپایی مسابقات المپیک توکیو بیش از ۱۵ میلیارد یورو برآورد شده. جمع آوری موبایل های قدیمی شهروندان و بازیافت اون ها، علاوه بر کمک به حفظ محیط زیست، ابتکاری برای صرفه جویی مالیه.

  • تولید نفت از کیسه های پلاستیکی:

کیسه های پلاستیکی از زمانی که به وجود اومدن، همیشه به عنوان دشمنان محیط زیست شناخته می شدن. نه تنها این محصولات از نفت تولید می شن، بلکه قرن ها سطح زمین رو مسدود می کنن و ضررات جبران ناپذیری برای محیط زیست دارن. در حالی که برخی از کشورهای جهان به طور کامل استفاده از کیسه های پلاستیکی در شهرهاشون رو ممنوع کردن، یک مخترع ژاپنی دستگاهی ابداع کرده که در طی فرآیندی خاص، می تونه کیسه های پلاستیکی مصرف شده در خونه ها رو، به سوخت برای استفاده در منازل تبدیل کنه.

دستگاهی که "آکینوری ایتو" مبتکر ژاپنی اختراع کرده، کیسه های پلاستیکی رو در دمای ویژه گرم می کنه و بخار تولید شده رو در مجموعه ای از لوله ها حبس می کنه تا زمانی که این بخار در فرآیند میعان، تبدیل به نفت خام بشه. سوخت تولید شده توسط این دستگاه، قابل استفاده در ژنراتورها و حتی برخی انواع بخاری هاست، همچنین با پالایش مجدد می شه از اون به عنوان جاگزین گازوئیل استفاده کرد.

این دستگاه اگرچه برای مصارف خونگی تولید شده اما نزدیک به 10000 دلار قیمت داره که قیمت بالایی محسوب می شه. آکینوری ایتو امیدواره که بتونه قیمت این دستگاه رو بهبود ببخشه تا استفاده از اون در ژاپن همه گیرتر بشه.

  • توالت های خودکار:

نوآری در ساخت وسایل الکترونیک جدید از مشخصه های جامعه ژاپنه و عجیب نیست که این نوآوری ها در بازار پررونق نظافت هم نفوذ کرده باشن. از جمله این فناوری ها، توالت های خودکاره (wachlet) که شست و شو و خشک کردن رو خودش انجام می ده و در عین حال صدای طبیعت هم پخش می کنه! ضمن این که درجه حرارت آب و نشیمن گاه صندلی این توالت ها تابع هر فصل تغییر می کنه!

جالبه بدونید برخلاف ایران، در ژاپن استفاده از حمام های عمومی برای نظافت روزانه مثل قدیم همچنان رواج داره. هر محله ای در شهرهای بزرگ یک حمام عمومی داره که مورد استفاده اقشار مختلف جامعه، به ویژه شهروندانی با درآمد پایین قرار می گیره. حتی پا به سن گذاشته هایی که همدم و مونسی ندارن، برای پیدا کردن هم صحبت، به حمام عمومی می رن.

شهر بدون زباله:

شاید باورش سخت باشه ولی حقیقت داره؛ شهر کامیکاتسو با جمعیت 1700 نفری در ژاپن تنها شهریه که فاقد آشغال و زباله ست. حتما داستان های زیادی رو درباره ی افرادی از گوشه و کنار دنیا شنیدید که یک زندگی بدون تولید زباله رو در پیش گرفتن، اما کم پیش می آد که کل یک جامعه این سبک زندگی رو دنبال کنن. بازیافت در ژاپن تا جایی پیش رفته که ساکنین شهر کامیکاتسوی ژاپن اون قدر کار بازیافت زباله رو با جدیت دنبال می کنن که امیدوارن عنوان «نخستین شهر بدون زباله جهان» رو تا سال 2020 به نام خودشون به ثبت برسونن.

در شهر کامیکاتسو هیچ خودروی حمل زباله ای وجود نداره؛ بنابراین مردم باید زباله های آشپزخانه رو در همون حیاط خونه دفن کنن و بقیه زباله هاشون رو هم باید بشورن و طبق یک دسته بندی سی و چهارگانه از اقلام مختلف، تفکیک کنن و به مراکز بازیافت تحویل بدن. کارگران مرکز بازیافت هم، قرار گرفتن زباله ها رو در محل درست کنترل می کنن. از اون جایی که روی هر سبد، فرایند دقیق بازیافت اون دسته خاص از وسایل نوشته شده، بنابراین شهروندان کاملاً از آنچه برای هر کالای دورریختنی اتفاق می افته، آگاهن.

استفاده مجدد از وسایل قدیمی به شدت در کامیکاتسو تشویق می شه. اون ها مغازه هایی به نام «کورو-کورو»دارن که شهروندان در اون جا می تونن کالاهای استفاده شده رو با وسایل جدید مبادله کنن، اون هم بدون پرداخت هیچ هزینه ای! کارخونه ی «کوری-کوری» بانوان رو برای ساخت کیف، لباس و عروسک از وسایل دورریختنی، استخدام می کنن. همچنین کسب وکارهای مختلف به مشارکت در مدیریت پسماندها تشویق می شن.

شهر کامیکاتسو ژاپن:

کامیکاتسو با جمعیتی بالغ بر 1700 نفر حدود 80 درصد زباله هاش رو بازیافت می کنه و فقط 20 درصد اون ها به مراکز زباله سوزی در خارج شهر فرستاده می شن. تمامی خدمات بازیافت زباله های دریافتی رو، آکادمی «زیرو ویست» انجام می ده؛ این آکادمی به طور مرتب میزبان دانش آموزان منطقه و بازدیدکنندگان خارجیه و درباره ی مزایای زندگی بدون زباله به اون ها آموزش هایی رو ارائه می ده.

بازیافت در ژاپن هر لحظه در حال پیشرفته و این پیشرفت نه فقط حاصل تلاش های مسئولین، که حاصل فرهنگ و تلاش تک تک شهروندان ژاپنیه و چقدر خوب می شه که جای بهت زدگی و حیرت از صنعت بازیافت کشورهای مختلف، ما هم قدمی برای حفظ محیط زیست کشورمون برداریم. پاکزیبرای فرهنگ سازی مناسب در زمینه تفکیک زباله و بازیافت اون، به همراهی شما نیازمنده و امیدواریم در کنار هم بتونیم حافظ خوبی برای محیط زیست باشیم.

بازیافت در ژاپن

تیم تحریریه پاکزی ۱۳۹۷/۷/۵

پاکزی را در شبکه های اجتماعی:
لینک فیسبوک پاکزی
لینک لینکدین پاکزی
لینک اینستاگرام پاکزی
لینک تلگرام پاکزی
لینک توییتر پاکزی

کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به شرکت اکسون ویژن سیستم میباشد.